Pisanka

Pisanka to og??lna, zwyczajowa nazwa jaja (zwykle kurzego, ale tak??e g?siego czy kaczego) zdobionego r????nymi technikami. Zwyczaj malowania jaj narodzi?? si? w Persji, co mo??e potwierdza? jedn? z teorii pochodzenia S??owian. Je??li natomiast chodzi o ziemie polskie ?? najstarsze pisanki, pochodz?ce z ko??ca X wieku, odnaleziono podczas wykopalisk archeologicznych na opolskiej wyspie Ostr??wek, gdzie odkryto pozosta??o??ci grodu s??owia??skiego.

Wz??r rysowano na nich roztopionym woskiem, a nast?pnie wk??adano je do barwnika ?? ??upin cebuli lub ochry, kt??re nadawa??y im brunatnoczerwon? barw?. W procesie chrystianizacji pisank? w???czono do element??w symboliki wielkanocnej. Obecnie pisanki powszechnie wykonuje si? przed Wielkanoc?, coraz rzadziej na Jare ??wi?to. Nie mo??e ich zabrakn?? w??r??d ??wi?tecznych pokarm??w. Maj? symbolizowa? rodz?c? si? do ??ycia przyrod?, a jednocze??nie nadziej?, jak? czerpi? chrze??cijanie z wiary w zmartwychwstanie Chrystusa. W zale??no??ci od techniki zdobienia, ??wi?teczne jajka maj? r????ne nazwy.

Kraszanki (zwane te?? malowankami lub byczkami) powstaj? przez gotowanie jajka w wywarze barwnym, dawniej uzyskiwanym wy???cznie ze sk??adnik??w naturalnych. U??ywano ro??lin, kt??re pozwala??y na uzyskanie r????nych kolor??w:

br?zowy (rudy): ??upiny cebuli

czarny: kora d?bu, olchy lub ??upiny orzecha w??oskiego

??????toz??ocisty: kora m??odej jab??oni lub kwiat nagietka

fioletowy: p??atki kwiatu ciemnej malwy

zielony: p?dy m??odego ??yta lub listki barwinka

r????owy: sok z buraka

Pisanki maj? r????nobarwne desenie. Powstaj? przez rysowanie (dawniej: pisanie) na skorupce gor?cym roztopionym woskiem, a nast?pnie zanurzenie jajka w barwniku. Jako narz?dzi do pisania u??ywano szpilek, igie??, kozik??w, szyde??, s??omek i drewienek.

Oklejanki (naklejanki) s? przyozdobione sitowiem, p??atkami bzu, skrawkami kolorowego, b??yszcz?cego papieru, tkaniny itp.

Znane s? jeszcze rysowanki i skrobanki.

Najstarsze pisanki pochodz? z teren??w sumeryjskiej Mezopotamii. Zwyczaj malowania jajek znany by?? w czasach cesarstwa rzymskiego. Najstarsze polskie pisanki pochodz? z X wieku, ale prawdopodobnie zdobienie jaj znane by??o S??owianom wcze??niej.

Dawniej zdobieniem jaj zajmowa??y si? wy???cznie kobiety, m???czy??nie w??wczas nie wolno by??o wchodzi? do izby. Je??liby si? tak zdarzy??o, odczyniano urok, kt??ry intruz m??g?? rzuci? na pisanki.

Pocz?tkowo Ko??ci???? zabrania?? jedzenia jajek w czasie Wielkanocy. Zakaz zosta?? cofni?ty w XII wieku, konieczne jednak by??o odm??wienie przed posi??kiem specjalnej modlitwy. Wynika??o to z d???enia do rozdzielenia tradycji Ko??cio??a od obrz?dowo??ci poga??skiego ??wi?ta zwi?zanego z kultem zmar??ych, w kt??rych jajko – pocz?tek nowego ??ycia – odgrywa??o wa??n? rol?.

Obecnie uroczyste ??niadanie w niedziel? wielkanocn? poprzedza dzielenie si? po??wi?conym jajkiem. Podobnie jak bo??onarodzeniowy zwyczaj ??amania si? op??atkiem, jest wyrazem przyja??ni.

?r??d??o: wikipedia.org

hastagi na stronie:

#co to jest pisanka #dlaczego malujemy pisanki #co oznacza pisanka #pisanki chomikuj #pisanka #co to pisanka #pisanka co to jest #co to są pisanki #co oznacza słowo pisanka

Authors
Tags , , , , , , , , , , , ,

Related posts

Top